مؤسسه تحقیقاتی گارتنر در تازهترین گزارش خود هشدار داده است که تا سال ۲۰۲۸، هزینه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در فرآیند توسعه نرمافزار میتواند از حقوق توسعهدهندگانی که با این ابزارها کار میکنند نیز فراتر رود. افزایش سریع هزینههای مبتنی بر مصرف توکن، در کنار نبود شفافیت در مدلهای قیمتگذاری، چالشی جدی برای شرکتهایی خواهد بود که بهطور گسترده از ایجنتهای هوش مصنوعی استفاده میکنند.
هزینهای که با هر درخواست بیشتر میشود
به گفته گارتنر، هزینه کدنویسی با هوش مصنوعی با سرعتی چشمگیر در حال افزایش است و بسیاری از سازمانها حتی تصویر دقیقی از میزان واقعی هزینههای خود ندارند. دلیل این موضوع به سازوکار قیمتگذاری ابزارهای هوش مصنوعی بازمیگردد؛ جایی که هر اقدام یک ایجنت هوش مصنوعی با مصرف توکن همراه است و این مصرف بهصورت مستقیم در صورتحساب نهایی منعکس میشود.
توکنها واحدهای دادهای هستند که مدلهای هوش مصنوعی برای پردازش ورودی و تولید خروجی از آنها استفاده میکنند. در مدلهای جدید قیمتگذاری، هرچه مصرف توکن بیشتر باشد، هزینه استفاده از سرویس نیز افزایش پیدا میکند.
شرکتها هزینه واقعی را دستکم گرفتهاند
«نیتیش تیاگی»، تحلیلگر ارشد گارتنر، معتقد است سازمانها با سرعت از مرحله آزمایش به استقرار گسترده ایجنتهای هوش مصنوعی برای کدنویسی حرکت کردهاند، اما بسیاری از آنها هنوز تأثیر مالی این تحول را بهدرستی برآورد نکردهاند.
در گذشته اغلب فروشندگان این ابزارها هزینهای ثابت و ماهانه دریافت میکردند، اما اکنون مدل درآمدی بسیاری از آنها بر پایه میزان مصرف است. به همین دلیل، هرچه ایجنتهای هوش مصنوعی بیشتر کد تولید کنند یا درخواستهای بیشتری پردازش شود، هزینه استفاده نیز افزایش خواهد یافت.
نبود شفافیت؛ چالش بزرگ سازمانها
گارتنر یکی از مهمترین مشکلات این حوزه را نبود شفافیت در نحوه محاسبه مصرف توکن میداند. بسیاری از ارائهدهندگان خدمات هوش مصنوعی جزئیات دقیقی از شیوه محاسبه هزینهها ارائه نمیکنند و همین موضوع باعث میشود سازمانها نتوانند هزینههای خود را پیشبینی یا مدیریت کنند. در نتیجه، بودجه اختصاصیافته برای این ابزارها گاهی بسیار زودتر از انتظار به پایان میرسد.
از سوی دیگر، توسعهدهندگان معمولاً سرعت انجام کار را بر کاهش هزینه ترجیح میدهند. استفاده از ورودیهای طولانی و غیرضروری، اجرای خودکار وظایف متعدد توسط ایجنتها و بیتوجهی به مدیریت مصرف توکن، از عواملی هستند که هزینه نهایی را افزایش میدهند. در همین حال، بسیاری از تولیدکنندگان این ابزارها نیز امکانات کافی برای کنترل هزینه را در اختیار کاربران قرار نداده و مسئولیت مدیریت مصرف را به مشتریان واگذار کردهاند.
راهکار گارتنر برای کنترل هزینهها
گارتنر به مدیران فناوری اطلاعات توصیه میکند وظایف ساده و تکراری را به مدلهای کوچکتر و کمهزینهتر بسپارند و تنها برای فعالیتهای پیچیده از مدلهای پیشرفته و گرانقیمت استفاده کنند.
این مؤسسه همچنین بر اهمیت «مهندسی زمینه» (Context Engineering) تأکید دارد؛ رویکردی که بر ارائه ورودیهای هدفمند، مختصر و مرتبط به مدلهای هوش مصنوعی تمرکز دارد و میتواند مصرف توکن و در نتیجه هزینههای عملیاتی را به شکل محسوسی کاهش دهد.
سرعت بیشتر، اما با بهایی سنگین
با وجود افزایش هزینهها، گارتنر تأکید میکند که ابزارهای هوش مصنوعی همچنان نقش مهمی در افزایش سرعت توسعه نرمافزار و بهرهوری تیمهای فنی دارند و کنار گذاشتن آنها برای بسیاری از سازمانها گزینهای واقعبینانه نیست.
با این حال، پیشبینی این مؤسسه هشداری جدی برای مدیران و تصمیمگیران حوزه فناوری است؛ اگر هزینه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی از هزینه نیروی انسانی فراتر رود، لازم است سازمانها در نحوه استفاده، مدیریت مصرف و مدل سرمایهگذاری خود در این فناوری بازنگری کنند.
