هوش مصنوعی با سرعتی بیسابقه در حال تغییر چهره بازار کار است. تازهترین گزارش مایکروسافت با تحلیل ۲۰۰ هزار گفتوگوی کاربران با بینگ کوپایلوت، فهرستی از مشاغل آسیبپذیر در برابر اتوماسیون را منتشر کرده و نشان میدهد که حرفههای مبتنی بر تولید، پردازش و انتقال اطلاعات بیش از سایر مشاغل در معرض تأثیر این فناوری قرار دارند.
هوش مصنوعی در کمین کدام مشاغل است؟
بر اساس این تحقیق، برخی از مشاغلی که بیشتر با اطلاعات و داده سروکار دارند بالاترین «امتیاز کاربردپذیری هوش مصنوعی» را به خود اختصاص دادهاند. پنج شغل اول این فهرست که بیشترین پتانسیل جایگزینی با هوش مصنوعی را دارند عبارتند از ترجمه، تاریخنگاری، خدمات پرواز، نمایندگی فروش و خدمات و نویسندگی.
در ادامه این فهرست، مشاغلی مانند ارائه خدمات مشتری، برنامهنویسی ابزارهای کنترل عددی، اپراتوری تلفن، خدمات آژانس مسافرتی و گویندگی رادیو هم به چشم میخورد که در ردههای ششم تا دهم قرار میگیرند.
مشاغلی که فعلا در اماناند
اما هوش مصنوعی هنوز نمیتواند در همه حوزهها جایگزین مشاغل انسانی شود. طبق این گزارش، مشاغلی که کمترین ریسک جایگزینی را دارند آنهایی هستند که به فعالیتهای فیزیکی، مهارتهای تخصصی پزشکی یا کارهای دستی نیاز دارند. به نظر میرسد این مشاغل، حداقل در آینده نزدیک، از گزند اتوماسیون هوش مصنوعی در امان خواهند بود.
بهطور کلی، یافتههای مایکروسافت تأیید میکند که مشاغل «دانشمحور» مانند حوزههای مرتبط با کامپیوتر، ریاضیات، پشتیبانی اداری و فروش، که سروکارشان با ارائه و انتقال اطلاعات است، بیشترین سازگاری را با هوش مصنوعی دارند.
بازار کار فارغالتحصیلان جدید کوچکتر میشود
در شرایطی که هوش مصنوعی بهسرعت پیشرفت میکند و به نوبه خود بازار کار را تحتتأثیر قرار میدهد، تأثیرگذاری این فناوری بر نسل جوان و جویای کار بیشتر است. طبق دادههای اخیر، هوش مصنوعی در حال تبدیلشدن به یکی از اصلیترین عوامل کاهش مشاغل است و فشار زیادی بر فارغالتحصیلان جدید و کارکنان ردهپایین وارد میکند.
مؤسسه تحقیقاتی «Challenger, Gray & Christmas» در گزارشی اعلام کرده که در هفت ماه نخست سال ۲۰۲۵، بیش از ۱۰ هزار شغل در آمریکا بهطور مستقیم به دلیل اتوماسیون مبتنی بر هوش مصنوعی حذف شدهاند.
طبق همین گزارش، هوش مصنوعی اکنون یکی از پنج دلیل اصلی تعدیل نیرو در بازار کار آمریکا است. شرکتهای بزرگی مانند شاپیفای، مکینزی و دولینگو وظایف معمول کارکنان تازهکار را با بهرهگیری از هوش مصنوعی به شکل خودکار انجام میدهند تا بهرهوری خود را افزایش بدهند. به گفته تریستان ال. بوتلهو، استاد دانشکده مدیریت دانشگاه ییل، بسیاری از کارهای ردهپایین مانند جمعآوری و تحلیل داده که قبلا به فارغالتحصیلان جدید سپرده میشد، اکنون با بهرهگیری از هوش مصنوعی انجامپذیر است و این امر به کاهش استخدام در این ردهها منجر شده است.
آمارها از تغییری بزرگ خبر میدهند
آمارها هم این تغییر را تأیید میکنند. طبق اطلاعات پلتفرم شغلیابی «Handshake»، تعداد آگهیهای شغلی برای متقاضیان ورود به بازار کار نسبت به سال گذشته ۱۵درصد کاهش داشته است. در همین حال، تعداد آگهیهایی که در توضیحات خود به واژه «هوش مصنوعی» اشاره کردهاند طی دو سال گذشته ۴۰۰درصد افزایش یافته است.
این وضعیت بهشدت بر نسل زد که خواهان ورود به بازار کار هستند، تأثیر گذاشته است.
نظرسنجی تازهای نشان میدهد که نزدیک به نیمی از جویندگان کار این نسل، معتقدند که هوش مصنوعی ارزش مدرک تحصیلی آنها را پایین آورده است.
نرخ بیکاری در میان فارغالتحصیلان جدید آمریکایی ۶درصد است که بهطور قابلتوجهی بالاتر از میانگین نرخ بیکاری در آمریکا است. همچنین در بخش فناوری، نرخ بیکاری برای افراد ۲۰ تا ۳۰ ساله حدود ۳درصد افزایش یافته که نشاندهنده فشار مضاعف بر این گروه سنی است.
در نهایت، اگرچه کاهش استخدام در ردههای پایه ممکن است در کوتاهمدت برای شرکتها سودمند باشد، اما کارشناسان هشدار میدهند که این استراتژی در بلندمدت میتواند به ضرر آنها تمام شود. چرا که با کاهش استخدام جوانان مستعد، شرکتها ممکن است از ایجاد نسل بعدی مدیران و رهبران آینده باز بمانند.
